8501 Tarife Pozisyonunda, elektrik motorları ve jeneratörleri sınıflandırılır.
8501 Tarife pozisyonu, motorlu taşıtlarda motorla birlikte kullanılan jeneratörler hariç olmak üzere tüm elektrik motorlarını ve jeneratörlerini kapsar. (Motorlu taşıtlarda motorla birlikte kullanılan dinamo ve alternatörler 8511 pozisyonunda sınıflandırılır)
Ayrıca jeneratör setleri de (motor+jenaratör birleşik gruplar) 8501 pozisyonu kapsamında değildir. Yani tek başına elektrik motoru veya tek başına jeneratör 8501 pozisyonunda sınıflandırılır; ancak örneğin benzinli bir motor ile jeneratörün entegre olduğu jeneratör setleri 8502 pozisyonunda değerlendirilir.
8501 pozisyonunun altında, ürünler özelliklerine ve güç kapasitelerine göre alt pozisyonlara ayrılmıştır. Bu cihazların nasıl sınıflandırıldığını anlamak için öncelikle bazı temel kavramları bilmek gerekir:
Alternatif Akım (AC) - AC Motor
Alternatif akım, yönü ve şiddeti zamanla periyodik olarak değişen elektrik akımıdır – evlerimizde prizden aldığımız elektrik AC türündedir. AC elektrikle çalışan AC motorlar, bu dalgalı elektrik akımını mekanik dönme hareketine çevirir.
Bu dönme hareketini kısaca şu şekilde açıklayacağım. AC Motorda, rotor(dönen kısım) ve Stator(sabit kısım) adı verilen bölümler bulunur. Elektrik akımı neticesinde stator ve rotordaki manyetik alanlar etkileşime girer. Bu elektromanyetik etkileşim rotorun dönme hareketi gerçekleştirmesini sağlar. Böylece mekanik enerji üretilmiş olur.
Doğru Akım (DC) ve DC Motor:
Doğru akım, yönü değişmeyen, sabit yönde akan elektrik akımıdır; pillerin ve adaptörlerin sağladığı elektrik DC’dir. DC motorlar, elektrik enerjisini doğru akım yoluyla alıp mekanik enerjiye dönüştürürler.
DC motor da tıpkı AC motor gibi, bir rotor ve bir statordan oluşur. AC motorların aksine, DC motorların dönmeyen, sabit kısmı olan statörü kalıcı mıknatıslardan oluşur
Küçük DC motorlar genelde pille çalışan oyuncaklarda, elektronik cihazların fanlarında veya taşınabilir elektrikli aletlerde bulunur.
Örneğin uzaktan kumandalı bir oyuncak arabadaki küçük motor, pillerden aldığı DC akımla tekerleklere hareket verir. Aynı şekilde şarjlı matkap ve tornavidalar da içlerindeki DC motor sayesinde döner.
Ac Motor ve DC Motor Karşılaştırması
İki motor türü arasındaki temel farklar şunlardır:
ELEKTRİK AKIM TÜRÜ
AC Motor: Alternatif akım (şebekedeki gibi dalgalı ve yön değiştiren akım) ile çalışır.
DC Motor: Doğru akım ile çalışır (sabit yönlü ve genellikle pil, batarya veya adaptör kaynaklı)
ÇALIŞMA PRENSİBİ
AC Motorlar genellikle manyetik alanın döndürülmesiyle çalışır.
DC Motorlar ise sabit bir mıknatıs alanı içinde, akım verilen bobinlerin doğrudan dönmesiyle çalışır.
HIZ VE TORK KONTROLÜ
AC Motorda, hız kontrolü zordur. Tork genellikle sabittir, hassas ayar için özel kontrol gerekir.
DC Motor; hızı ve torku çok hassas biçimde kontrol edilebilir. Voltaj değişimiyle kolayca hız ayarı yapılır.
KULLANIM ALANLARI
AC Motorlar, beyaz eşya (çamaşır makinesi, klima) Endüstri (konveyör sistemleri, kompresörler), büyük fanlarda kullanılır.
DC Motorlar; elektrikli araçlar, robotik sistemler, oyuncaklar, küçük fanlar, şarjlı el aletlerinde kullanılır.
ENERJİ VERİMLİLİĞİ
Büyük sanayi uygulamalarında AC motorlar daha ekonomiktir.
Küçük sistemlerde DC motorlar daha verimli olabilir.
Elektrik Jeneratörü
Jeneratör, çeşitli enerji kaynaklarını (mekanik, güneş vb) harici bir devrede kullanılmak üzere elektrik enerjisine dönüştüren makinelerdir. Yani bir ekseni döndürmek için harcanan mekanik güç, jeneratör içinde elektrik üreten bir düzeneğe dönüşür. Jeneratörler hem AC hem DC çıkışlı olabilir. Bu bakımdan; Doğru akım (DC) jeneratörleri (dinamolar) ve diğeri dalgalı akım (alternatif akım (AC) jeneratörleri (alternatörler) olmak üzere başlıca iki sınıfa ayrılmaktadır.
Doğru akım (DC) jeneratörlerinde segmanlı bir komütatör rotor mili üzerine monte edilmiştir. Üretilen akım, komütatör segmanlarına sürten karbon fırçaları sistemiyle toplanılır ve dış devreye nakledilir. Alternatif akım jeneratörleri (AC), çoğu hallerde fırçasız olup, üretilen elektrik enerjisi direkt olarak dış devreye verilir.
Büyük elektrik santrallerindeki türbin jeneratörleri, türbinin dönme hareketini kullanarak elektrik üretir. Rüzgâr türbinleri de pervanenin mekanik dönme enerjisini jeneratör vasıtasıyla elektrik akımına çevirir. Taşınabilir jeneratörlerde ise benzinli bir motor mekanik güç sağlar ve jeneratör bunu elektrik akımına dönüştürür. Jeneratör terimi genel olup hem AC hem DC üreticileri kapsar.
Alternatör
Alternatör, AC türü elektrik üreten jeneratörlere verilen özel isimdir. Özellikle araçlarda kullanılan şarj dinamoları için bu terim yaygındır. Araba alternatörü, motorun mekanik enerjisini alarak önce AC elektrik üretir ve bunu içerisindeki doğrultucu diyotlarla DC akıma çevirerek aküyü şarj eder.
Geçmişte otomobillerde “dinamo” adıyla doğru akım üreten jeneratörler kullanılmışken, günümüzde hepsi alternatör tipindedir (daha verimli ve güvenilir DC kaynağı sağladığı için). Kısaca her alternatör bir jeneratördür (AC üretir), fakat her jeneratör alternatör olmayabilir (çünkü DC jeneratörler de vardır). Alternatör örneği olarak otomobillerdeki 12 V’luk şarj dinamoları verilebilir; motor çalıştığında alternatör dönerek elektrik üretir ve araç elektroniğini besler.
Elektrojen
Her ne kadar dış görünüş tek başına yeterli olmasa da; DC Jeneratör ile Alternatörleri ayırt etmek mümkündür.DC jeneratörlerde komütatör bulunur ve dışarıdan bakıldığında fırça yapısı farkedilir. Alternatörlerde ise komütatör bulunmaz. Onun yerine fırçalı alternatörlerde kayma halkaları (slip rings) vardır.DC jeneratörlerde fan sistemi genellikle basittir. Alternatörlerde ise daha gelişmiş bir soğutma fan sistemi olabilir.Aynı güçteki DC jeneratör genellikle alternatörden daha büyük ve daha ağırdır çünkü komütatör yapısı ve sabit mıknatıslar daha fazla yer kaplar.
Elektrojen; elektrik enerjisi üretim gruplarına verilen addır. Bir elektrik jeneratörü ile herhangi bir mekanik hareket ettiriciden oluşan (örneğin, hidrolik türbin, buhar türbinleri, rüzgar motorları, pistonlu buhar motorları, içten yanmalı motorlar) kombinasyonu ifade eder.
Bu grup 8502 tarife pozisyonunda sınıflandırılır.
Diğer Kavramlar
Kilovat, cihazın yaptığı gerçek işi, yani işe dönüşen elektrik gücünü ifade eder. Motorlar bir yükü döndürmek, bir şeyi sıkıştırmak gibi fiziksel iş yapar – işte bu kW cinsinden ölçülür.
Kilovolt-amper, toplam elektrik gücünü yani sistemden çekilen toplam enerjiyi ifade eder. Bu, hem işe dönüşen güç (kW) hem de işe dönüşmeyen ama sistemde dolaşan reaktif gücü (kVAr) içerir. Özellikle jeneratör ve trafolarda kapasite ölçerken tercih edilir. Çünkü jeneratör sistem yüküne göre bazen tam kapasitesini işe çeviremez – bu yüzden kW değil kVA ile ölçülür.
Motor alırken kW’a bakılır. Çünkü kW ne kadar iş yapacağını gösterir.•Jeneratör alırken kVA’ya bakılır. Çünkü toplam elektrik üretim kapasitesini gösterir.
Bir nesnenin dönmesine neden olan bir bükme veya döndürme kuvvetidir. Örneğin, bir kolun ucuna uygulanan bir kuvvet, pivot noktasında bir döndürme etkisine veya torka neden olur.
Beygir gücü (Horse Power -HP) Bu birim, 18. yüzyılda James Watt tarafından tanımlanmıştır. Watt buharlı makineler satmış ve kendisine bir buharlı makinenin kaç beygirin yerini tutacağı sorulmuştur. Atların bir ağırlığı kaldıracağı sistem kurarak bir hesaplama yapmıştır. ABD’de üretilen motorlar genellikle beygir gücü (HP) ile ifade edilirken, Avrupa’da üretilen motorlar KW ile ifade edilir. Aralarındaki formül ise şu şekildedir:KW = 746 x HP
Şimdi alt pozisyonları başlıklar altında örneklerle inceleyelim:
8501.10 – Çıkış gücü 37,5 W.ı geçmeyen motorlar:
Bu alt pozisyon, en fazla 37,5 watt çıkış gücüne sahip küçük elektrik motorlarını kapsar. Bu güç aralığı, genellikle “mikro motor” veya “minyatür motor” diyebileceğimiz tiptedir. Örneğin oyuncaklardaki ufak DC motorlar, bilgisayar fanı motorları veya küçük hobi motorları bu gruptadır. Pille çalışan oyuncak araba motoru, ufak bir el vantilatörünün motoru ya da mikrodalga fırınların döner tabla motoru (genellikle ~4-5 W’lık küçük AC motorlar) bu sınıfa girer. Ev aletlerinde kapı otomatik kilit mekanizmaları veya küçük su pompaları gibi düşük güçlü uygulamalarda da ≤37,5 W’lık motorlar kullanılabilir. Özetle, 37,5 watt’ı aşmayan her tür AC veya DC motor 8501.10 kodunda sınıflandırılır.
8501.20 – Çıkışı 37,5 W’ı Aşan AC/DC (Evrensel) Motorlar
8501.20 pozisyonu, hem AC hem DC akım ile çalışabilen (evrensel) motorları kapsar; bunların çıkış gücü 37,5 W’ı aşar. “Evrensel motor” denen bu tip, tek fazlı AC prizine takıldığında da, bir DC kaynağa bağlandığında da çalışabilir. Günlük hayatta portatif elektrikli aletlerde ve ev cihazlarında yaygın olarak karşımıza çıkar. Örneğin elektrikli süpürgelerin motorları, mikser ve mutfak robotları, saç kurutma makineleri, matkap ve taşlama gibi elektrikli el aletleri bu gruptaki evrensel motorlara sahiptir. Bu motorlar hafif ve kompakt olup yüksek devirlerde güçlü sonuçlar verebilirler; ancak sürekli kullanımda aşınma yaşanabilir ve bakım gerekebilir.
8501.31 – Diğer DC Motorlar ve Jeneratörler (≤ 750 W)
Bu pozisyon, doğru akım ile çalışan motorların ve DC jeneratörlerin 750 W’a kadar güç çıkışı olanlarını içerir. Küçük ve orta ölçekli DC motorlar bu gruba dahildir. Örneğin akülü matkap ve vidalama cihazlarındaki motorlar, elektrikli bisiklet veya scooter motorları (genellikle 250–500 W arası), oyuncak ve hobi robotlarındaki motorlar bu güç bandındadır.
8501.32 – Diğer DC Motorlar ve Jeneratörler (750 W – 75 kW)
750 W’ı aşıp 75 kW’ı geçmeyen daha büyük DC motorlar ve DC jeneratörler bu alt pozisyonda sınıflandırılır. Bu güç aralığına giren DC motorlar, artık hobi/taşınabilir kullanımın ötesinde endüstriyel ve ağır hizmet uygulamalarında karşımıza çıkar. Örneğin akülü forklift gibi elektrikli iş araçlarının motorları (örneğin 5 kW, 10 kW DC motorlar) bu pozisyondadır. Asansör vinçleri, büyük atölye tezgahları, vinç bom hareket motorları gibi uygulamalarda güçlü DC motorlar kullanılabilmektedir. Daha büyük DC jeneratörler de (75 kW’a kadar olan) – örneğin taşınabilir veya sabit bazı jeneratör sistemlerinin DC üniteleri – bu alt başlığa girer. Özetle, yaklaşık 1 beygir gücünden 100 beygire kadar (0.75–75 kW) tüm DC motor/jeneratör ekipmanı 8501.32 kodunda sınıflanır.
8501.33 – Diğer DC Motorlar ve Jeneratörler (75 – 375 kW)
Çıkış gücü 75 kW’ı geçip 375 kW’ı geçmeyen çok güçlü DC motorlar ve jeneratörler 8501.33 alt pozisyonuna girer. Bu kategori, ağır sanayi ve ulaşım uygulamalarında kullanılan yüksek güçlü DC makineleri kapsar. Örneğin eski nesil bir elektrikli tren veya tramvayın çekiş motorları DC olabilir ve tipik olarak tek bir motor 100–200 kW bandında güce sahiptir – bunlar bu sınıfa dahildir. Büyük maden vinçleri ya da kentsel tramvay sistemlerinde kullanılan jeneratör-dinamo üniteleri yine bu güç aralığında olabilir. Özetle bu alt pozisyon, çok yüksek tork ve güç gerektiren DC sürücü sistemlerini barındırır.
8501.34 – Diğer DC Motorlar ve Jeneratörler (> 375 kW)
375 kW’ın üzerindeki çıkışlara sahip DC motorlar/jeneratörler bu alt pozisyona girer. Bu oldukça yüksek bir güç seviyesidir ve genellikle özel tasarım büyük makineler içindir. Örneğin büyük bir yer altı metrosunun eski tip DC çekiş motorları veya büyük bir araştırma laboratuvarındaki test standının motoru 400–500 kW DC olarak tasarlandıysa, 8501.34 kodunda yer alır. Günümüzde elektrik enerjisi üretimi şebekeye AC olarak yapıldığından, bu denli yüksek güçte DC jeneratör pek yaygın değildir; ancak yüksek güçlü test sistemleri, deniz altı kablo besleme üniteleri veya askeri uygulamalardaki özel DC güç kaynakları bu sınıfta değerlendirilebilir. Ayrıca, tarihsel olarak bakılırsa 20. yüzyıl ortalarında bazı büyük endüstriyel tesislerde 1000 kW’ı aşan dev DC motorlar kullanılmıştır.
8501.40 – Diğer AC Motorlar, Tek Fazlı
Bu alt pozisyon, tek fazlı AC motorları kapsar. Ev ve ofis ortamında doğrudan şebeke prizine (tek faz 220V AC) bağlanarak çalışan motorlar bu gruba girer. Örneğin buzdolabı ve dondurucuların kompresör motorları, pencere tipi klimaların fan ve kompresörleri, çamaşır makinesi ve bulaşık makinesi motorları (çoğu tek fazlı asenkron motor veya üniversal motor olarak çalışır), mutfak mikseri motorları bu kategoridedir. Tek fazlı motorlar genellikle 1 beygir gücüne (≈0,75 kW) kadar olan küçük/orta boy uygulamalarda tercih edilir.Özetle, sanayide kullanılan üç fazlı sistemler dışındaki tüm AC motor tipleri (ve önceki alt pozisyonlara girmeyenler) bu alt pozisyon altındadır.
8501.51 – Diğer AC Motorlar, Çok Fazlı (≤ 750 W)
8501.51, üç fazlı AC motorlardan 750 W’a kadar çıkış gücüne sahip olanları kapsar. Üç fazlı motorlar genellikle sanayi tipi güç sistemlerinde kullanılır ve aynı güçteki tek fazlı motorlara kıyasla daha verimli ve kararlı çalışırlar. Bu alt pozisyondaki motorlar nispeten küçük üç fazlı motorlardır: örneğin 0,37 kW (1/2 HP) veya 0,55 kW (3/4 HP) gibi değerlerde olabilir.
8501.52 – Diğer AC Motorlar, Çok Fazlı (750 W – 75 kW
Bu alt pozisyon, üç fazlı AC motorlardan 750 W’ı aşıp 75 kW’ı geçmeyen orta güçlü motorları kapsar. Bu güç aralığı oldukça geniştir ve endüstride en yaygın kullanılan motorları içerir. Örneğin fabrikalardaki konveyör bant sistemlerinin motorları genellikle birkaç kW gücündeki motorlardır ve bu sınıfa dahildir. 5 kW, 10 kW gibi atölye vinçlerinin kaldırma motorları, büyük fanlar ve blower (hava üfleyici) motorları, su arıtma tesislerindeki pompa motorları, kompresör motorları bu grupta sayılabilir. Tarımda kullanılan otomatik yem karma makineleri veya tahıl değirmenlerinin motorları da çoğunlukla bu güç aralığındadır.
8501.53 – Diğer AC Motorlar, Çok Fazlı (> 75 kW)
75 kW üzerinde çıkış gücüne sahip tüm üç fazlı AC motorlar bu alt pozisyonda toplanır. Bu kategoride ağır hizmet ve yüksek güçlü endüstriyel motorlar yer alır. Örneğin büyük bir petrol rafinerisindeki ham petrol pompasını süren 200 kW’lık bir motor veya bir çimento fabrikasında değirmeni döndüren 300 kW’lık motor burada sınıflanır. Elektrikli tren ve tramvayların çekiş motorları günümüzde genelde üç fazlı motorlardır; her biri yüzlerce kW gücünde olan bu motorlar 8501.53 kapsamındadır. Büyük madenlerde cevher taşıyan bantların motorları, şehirlerdeki metro istasyonlarının devasa havalandırma fan motorları da yine bu alt pozisyonda sınıflandırılır.
8501.61 – AC Jeneratörler (Alternatörler) ≤ 75 kVA (fotovoltaik jeneratörler hariç):
Bu alt pozisyon, 75 kVA’ya (kilovolt-amper) kadar çıkış kapasitesine sahip alternatörleri, yani AC elektrik jeneratörlerini kapsar. Küçük ve orta ölçekli alternatörler bu gruba dahildir. En tanıdık örnek, otomobil alternatörüdür – modern bir binek arabanın alternatörü tipik olarak 1–2 kVA civarı elektrik üretme kapasitesine sahiptir (12 V sistemde ~80–120 A akım) ve aracın tüm elektrik ihtiyacını karşılayıp aküyü şarj eder. Benzer şekilde ticari araçlar (kamyon, otobüs) daha büyük alternatörler taşır (24 V sistemde 100+ amper, ~3–5 kVA). 8501.61 pozisyonuna, tek başına satılan bu araç alternatörleri girdiği gibi, portatif jeneratör setlerinin alternatör birimi de girer. Örneğin benzinli bir taşınabilir jeneratörün motor kısmı hariç, elektrik üreten alternatör bölümü bu kapsamdadır (genellikle 2–5 kVA küçük jeneratörler). Ayrıca rüzgar tribünlerinin küçük prototip alternatörleri veya dizel jeneratör setlerinin 75 kVA altındaki alternatör parçaları bu sınıfta değerlendirilir.
8501.62 – AC Jeneratörler (Alternatörler) 75 – 375 kVA (fotovoltaik jeneratörler hariç):
75 kVA’dan büyük olup 375 kVA’yı aşmayan alternatörler bu alt pozisyonda yer alır. Bu güç aralığı, orta büyüklükte sabit veya mobil jeneratör uygulamalarını kapsar. Örneğin bir apartman bloğu veya hastane için acil durum elektrik sağlayan jeneratör setlerinin alternatörleri genellikle bu kapasitededir (100, 200 veya 300 kVA gibi). Orta boy bir deniz gemisinin ana jeneratör alternatörü de birkaç yüz kVA seviyesindedir; bu da 8501.62’ye girer. Telekomünikasyon kuleleri veya veri merkezleri için kullanılan yedek jeneratör sistemlerinin alternatörleri de çoğunlukla bu gruptadır. Bu alternatörler genelde sabit tesislerde dizel motorlarla eşleştirilerek jeneratör seti halinde çalışır; ancak gümrük sınıflandırmasında alternatör parçası ayrı değerlendirildiğinde bu alt pozisyon kullanılır.
8501.63 – AC Jeneratörler (Alternatörler) 375 – 750 kVA (fotovoltaik jeneratörler hariç):
375 kVA ile 750 kVA arasındaki çıkış kapasitesine sahip büyük alternatörler 8501.63 alt pozisyonundadır. Fabrikalar, alışveriş merkezleri, büyük hastaneler gibi tesislerin ana yedek güç jeneratörleri genellikle bu kapasitede olur. Örneğin 500 kVA’lık bir jeneratör alternatörü, orta ölçekli bir fabrikanın tüm elektriğini kesinti anında besleyebilecek güçtedir ve bu pozisyonda sınıflanır. Yine büyük gemilerin yardımcı alternatörleri (örneğin bir yolcu gemisinde, ana tahrik dışında elektrik ihtiyacını karşılayan jeneratörler) bu güç aralığındaysa 8501.63 kodunu alır. Bu kategori, yarım megavat düzeyine kadar AC jeneratörleri kapsadığı için, elektrik şebekesine geçici veya kalıcı güç sağlayan ciddi makineleri içerir.
8501.64 – AC Jeneratörler (Alternatörler) > 750 kVA (fotovoltaik jeneratörler hariç):
750 kVA üzerinde çıkış gücü sağlayabilen tüm alternatörler bu alt pozisyonda toplanır. Bu kapasite aralığı, çok büyük ölçekli elektrik üretim ünitelerini ifade eder. Örneğin şehir şebekesine elektrik veren bir hidroelektrik santralinin jeneratörleri tek başına 100 MVA (100.000 kVA) üzerinde olabilir – bunlar bu kategoriye girer. Rüzgar türbinlerinin jeneratörleri de modern büyük türbinlerde 2–5 MW (2000–5000 kVA) seviyesindedir, dolayısıyla 8501.64 kapsamındadır. Termik santrallerdeki turbo-alternatörler, büyük barajlardaki jeneratörler, hatta nükleer santrallerin alternatörleri bu pozisyon altında yer alır. Kısaca, ulusal şebeke veya ağır sanayi tesislerine güç üreten en büyük alternatörler 8501.64’te sınıflandırılır.
8501.71 ve 8501.72 - Fotovoltaik doğru akım (DC) jeneratörleri:
Fotovoltaik jeneratörler, güneş enerjisini doğrudan elektrik enerjisine dönüştüren sistemlerdir. Bu sistemlerde temel işlevi gören bileşen, fotovoltaik (PV) panellerdir. Bu paneller, güneş ışığına maruz kaldıklarında doğru akım (DC) üretir. Güneş panellerinden çıkan elektrik, doğru akım (DC) olduğu için herhangi bir dönüştürme işlemine gerek kalmaz. Dolayısıyla İnverter (çevirici) içermezler.
Çıkış gücü 50 W’yi geçmeyenler 8501.71’de, geçenler ise 8501.72 alt pozisyonunda sınıflandırılır.
Solar sokak lambalarındaki sistem örnek olarak gösterilebilir.
8501.80 - Fotovoltaik alternatif akım (AC) jeneratörleri
Güneş panellerinden gelen DC elektriği bir inverter (çevirici) yardımıyla alternatif akıma (AC) çeviren sistemlerdir. AC sistemler, genellikle şehir şebekesi ile uyumlu olacak şekilde tasarlanır. Ev tipi güneş enerjisi sistemleri, sanayi tipi büyük ölçekli güneş tarlalarında kullanılan jeneratörler örnek olarak gösterilebilir.
KAYNAKÇA
“AC Motor.” Wikipedia.
https://en.wikipedia.org/wiki/AC_motor
“DC Motor.” Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/DC_motor
“Universal Motor.” Wikipedia.
https://en.wikipedia.org/wiki/Universal_motor
Siemens AG. 2020. Basics of AC Motors – Fundamentals of Operation. Siemens Industry Training Manual.
https://electrical-engineering-portal.com/res/Siemens-Basics-of-AC-motors.pdf
Siemens AG. 2021. AC Motors: Training Course PDF – EandM Technical Series.
https://www.eandm.com/Products/Content/Siemens/Training/Siemens_Courses/acm_1.pdf
eMotors Direct. 2023. “The Difference Between AC and DC Motors.” eMotors Direct Knowledge Center. https://www.emotorsdirect.ca/knowledge-center/article/the-difference-between-ac-and-dc-motors
Cadence (PCB Resources). 2020. “DC Motors versus AC Motors: What You Need to Know.” Cadence Resources. https://resources.pcb.cadence.com/blog/2020-dc-motors-versus-ac-motors-what-you-need-to-know
Energy Education. 2021. “Electric Motor.” Energy Education Encyclopedia. https://energyeducation.ca/encyclopedia/Electric_motor
HowStuffWorks. 2024. “How Electric Motors Work.” HowStuffWorks – Electronics. https://electronics.howstuffworks.com/motor.htm
SparkFun Learn. t.y. “Alternating Current (AC) vs. Direct Current (DC).” SparkFun Learn. https://learn.sparkfun.com/tutorials/alternating-current-ac-vs-direct-current-dc/all
2 Responses
Yazılarınızı heyecanla okuyorum, hergün yeni yazı yayınlansın diye bekliyorum:)
Eleştiri olarak ise ;
Dinamo örneği olarak otomobilde kullanılanları vermişsiniz, 8511 deki dinamolardan farkını biraz daha açabilir misiniz ? 8511 deki izahatname bu kadar açıkken:)
İyi çalışmalar
Sevgili Portakallı Ördek;
Söz konusu eleştirin için teşekkür ederim. Konuyu biraz daha netleştirelim. Metnin başında 8511 pozisyonunda sınıflandırılan motorlu taşıtlarda motorla birlikte kullanılan jeneratörler ile 8502 pozisyonunda sınıflandırılan motor ve jenaratörden oluşan setlerin 8501 pozisyonunda yer alamayacağından bahsetmiştim.
Genel kullanımda, doğru akım üreten jeneratörlere Dinamo; alternatif akım üreten jeneratörlere ise Alternatör denir. Bu açıdan; Dinamonun, yalnızca araçta kullanılan jeneratörleri ifade etmekten ziyade genel bir anlamı da bulunur. 8501 Pozisyon notlarında da bu durum şu şekilde açıklanır:
“Elektrik jeneratörleri, biri doğru akım (DC) jeneratörleri (dinamolar) ve diğeri dalgalı akım (alternatif akım (AC) jeneratörleri (alternatörler) olmak üzere başlıca iki sınıfa ayrılmaktadır. ”
Temel Kavramlar bölümünde “Alternatör” başlığı altında 8501 pozisyonunda sınıflandırılacak eşyadan ziyade daha genel olarak Alternatörlerin ne anlama geldiğini anlatmak istedim. Alternatörden bahsederken motorlu taşıtlarda kullanılan alternatörden de bahsetmek yanlış olmayacaktır. (Ancak kafa karıştırdığımı kabul ediyorum) Bu nedenle DC Jeneratörleri ifade eden dinamolar ile motorlu taşıtlardaki şarj dinamolarını karıştırmamak gerekir.
Motorlu taşıtlardaki şarj dinamoları, motorun çalışması sırasında aküyü şarj eden ve araca elektrik sağlayan küçük ölçekli jeneratörlerdir ve genel tanımıyla DC akım üreten jeneratörü ifade eden dinamonun tam aksine günümüzde motorlu taşıtlarda kullanılan şarj dinamoları AC akım üreten Alternatörlerdir.
Sevgilerimle.