Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP)

Geçmişten  günümüze tarife cetvellerinden bahsettik. Şimdi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonuna (GTİP) giriş yapabiliriz. GTİP, Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde kullanılan 12 rakamlı koda verilen isimdir. Bu kodun ilk 6 rakamı Dünya Gümrük Örgütüne üye tüm ülkelerce kullanılan ve Armonize sistem ile ilgili yazımda sürecini anlattığım Harmonized System-HS kodudur.  7-8’inci rakamları Avrupa Birliği ülkeleri tarafından kullanılan Kombine Nomanklatür (Combined Nomenclature-CN) kodudur. (Yani 7 ve 8. rakamların eklenmesiyle oluşan ilk 8 haneli kodu, 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı kapsamında Gümrük Birliğine dahil olduğumuz için tüm Avrupa Birliği ülkeleriyle birlikte kullanılmaktayız) GTİP’in 9-10’uncu rakamları farklı vergi uygulamalarımız nedeniyle açılan pozisyonları gösteren kodlar iken 11-12 inci rakamlar ise istatistik kodlarını göstermek için kullanılmaktadır.

Dünya Gümrük Örgütü üyelerinde dolayısıyla uluslararası ticaretin tamamına yakınında kullanılan Armonize Sistem 21 Bölüm ve 96 fasıldan oluşur.

  • İlk 2 rakama Fasıl,
  • İlk 4 rakama Tarife Pozisyonu,
  • İlk 6 rakama Tarife Alt Pozisyonu denir. 
  • Ülkemizce kullanılan tarife cetvelinde yer alan 12 rakama ise GTİP denir.

Armonize Sistemi kullanan ülkelerce İlk 6 rakamı ortak olan farklı kodlar kullanılır. Yukarıda da bahsettiğim gibi Türkiye’de 12 rakamlı bir kod kullanılırken, diğer ülkeler kendi vergi uygulamaları ve istatistiki ihtiyaçları özelinde farklı kodlar belirlemiştir. Örneğin; Amerika Birleşik Devletleri 10 rakamlı (Harmonized Tariff Schedule-HTS) bir kod kullanırken; Avrupa Birliği ülkeleri 8 rakamlı; Çin, Güney Kore ve Kanada 10 rakamlı, Japonya 9 rakamlı bir kod kullanır.

21 Bölüm, 96 Fasıl

Armonize Sistem 21 bölüme ayrılmıştır. Bu 21 bölümde toplam 96 fasıl yer alır. Ülkemizde her yılın sonunda, Cumhurbaşkanı Kararıyla, bir sonraki yıl uygulanacak “İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Gümrük Tarife Cetveli” Resmi Gazetede yayımlanır. Söz konusu Gümrük Tarife Cetvelinde tüm GTİP’lere ulaşmak mümkündür. Geniş çerçeveyi çizmeyi teminen; bölüm ve ilgili bölümlerde yer alan fasıllara aşağıda yer veriyorum. Bu noktada; dikkat edilmesi gereken şudur: Genel kural olarak Armonize sistem eşya üretim derecesine göre düzenlenir. Hammaddeler, işlenmemiş ürünler, yarı mamuller ve mamul ürünler… Daha basit bir ifadeyle; tarife cetveli genel olarak insan müdahalesi/ eşyanın gördüğü işlem derecesi ölçüsünde sınıflandırılır. İnsanın müdahalesi artıkça eşyanın tarifedeki yeri ilerler. (Bu durum bir kural değildir ancak sınıflandırmanın temel mantığının anlaşılması için önemlidir) Örneğin, canlı hayvanlar 1. Bölümde, hayvan postları ve derileri 41. Bölümde ve deri ayakkabılar 64. Bölümde yer almaktadır.. Şimdi bu mantığı aklınızda bulundurarak aşağıda yer alan bölümleri inceleyebilirsiniz.

(I) Bölüm 1 - CANLI HAYVANLAR VE HAYVANSAL ÜRÜNLER (1-5. Fasıllar)

01 Canlı hayvanlar

02 Etler ve yenilen sakatat

03 Balıklar, kabuklu hayvanlar, yumuşakçalar ve suda yaşayan diğer omurgasız hayvanlar

04 Süt ürünleri; kuş ve kümes hayvanlarının yumurtaları; tabii bal; tarifenin başka yerinde belirtilmeyen veya yer almayan yenilebilir hayvansal menşeli ürünler

05 Tarifenin başka yerinde belirtilmeyen veya yer almayan hayvansal menşeli ürünler

06 Canlı ağaçlar ve diğer bitkiler; yumrular, kökler ve benzerleri; kesme çiçekler ve süs yaprakları

07 Yenilen sebzeler ve bazı kök ve yumrular

08 Yenilen meyvalar ve yenilen sert kabuklu meyvalar; turunçgillerin ve kavunların ve karpuzların kabukları

09 Kahve, çay, paraguay çayı ve baharat

10 Hububat

11 Değirmencilik ürünleri; malt; nişasta; inülin; buğday gluteni

12 Yağlı tohum ve meyvalar; muhtelif tane, tohum ve meyvalar; sanayiide ve tıpta kullanılan bitkiler; saman ve kaba yem

13 Lak; sakız, reçine ve diğer bitkisel özsu ve hülasalar

14 Örülmeye elverişli bitkisel maddeler; tarifenin başka yerinde belirtilmeyen veya yer almayan bitkisel ürünler

15 Hayvansal ve bitkisel katı ve sıvı yağlar ve bunların parçalanma ürünleri; hazır yemeklik katı yağlar; hayvansal ve bitkisel mumlar

16 Et, balık, kabuklu hayvanlar, yumuşakçalar veya diğer su omurgasızlarının müstahzarları

17 Şeker ve şeker mamulleri

18 Kakao ve kakao müstahzarları

19 Hububat, un, nişasta veya süt müstahzarları; pastacılık ürünleri

20 Sebzeler, meyvalar, sert kabuklu meyvalar ve bitkilerin diğer kısımlarından elde edilen müstahzarlar

21 Yenilen çeşitli gıda müstahzarları

22 Meşrubat, alkollü içkiler ve sirke

23 Gıda sanayiinin kalıntı ve döküntüleri; hayvanlar için hazırlanmış kaba yemler

24 Tütün ve tütün yerine geçen işlenmiş maddeler

25 Tuz; kükürt; topraklar ve taşlar; alçılar, kireçler ve çimento

26 Metal cevherleri, cüruf ve kül

27 Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler; bitümenli maddeler; mineral mumlar

28 Anorganik kimyasallar; kıymetli metallerin, radyoaktif elementlerin; nadir toprak metallerinin ve izotoplarının organik veya anorganik bileşikleri

29 Organik kimyasal ürünler

30 Eczacılık ürünleri

31 Gübreler

32 Debagatte ve boyacılıkta kullanılan hülasalar; tanenler ve türevleri; boyalar, pigmentler ve diğer boyayıcı maddeler; müstahzar boyalar ve vernikler; macunlar; mürekkepler

33 Uçucu yağlar ve rezinoitler; parfümeri, kozmetik veya tuvalet müstahzarları

34 Sabunlar, yüzey-aktif organik maddeler, yıkama müstahzarları, yağlama müstahzarları, suni mumlar, müstahzar mumlar, temizleme veya bakım müstahzarları, ışık temini için kullanılan her türlü mumlar ve benzerleri, model yapmaya mahsus her türlü patlar,”dişçi mumları” ve alçı esaslı dişçilik müstahzarları

35 Albüminoid maddeler; değişikliğe uğramış nişasta esaslı ürünler; tutkallar; enzimler

36 Barut ve patlayıcı maddeler; pirotekni mamulleri; kibritler; piroforik alaşımlar; ateş alıcı maddeler

37 Fotoğrafçılıkta veya sinemacılıkta kullanılan eşya

38 Muhtelif kimyasal maddeler

39 Plastikler ve mamulleri

40 Kauçuk ve kauçuktan eşya

41 Ham postlar, deriler (kürkler hariç) ve köseleler

42 Deri eşya; saraciye eşyası ve eyer ve koşum takımları; seyahat eşyası, el çantaları ve benzeri mahfazalar; hayvan bağırsağından mamul eşya (ipek böceği bağırsağı hariç)

43 Kürkler ve taklit kürkler; bunların mamulleri.

44 Ağaç ve ahşap eşya; odun kömürü

45 Mantar ve mantardan eşya

46 Hasırdan, sazdan veya örülmeye elverişli diğer maddelerden mamuller; sepetçi ve hasırcı eşyası

47 Odun veya diğer lifli selülozik maddelerin hamurları; geri kazanılmış kağıt veya karton (döküntü, kırpıntı ve hurdalar)

48 Kağıt ve karton; kağıt hamurundan, kağıttan veya kartondan eşya

49 Basılı kitaplar, gazeteler, resimler ve baskı sanayiinin diğer mamulleri; el ve makina yazısı metinler ve planlar

50 İpek

51 Yapağı ve yün, ince veya kaba hayvan kılı; at kılından iplik ve dokunmuş mensucat

52 Pamuk

53 Dokumaya elverişli diğer bitkisel lifler; kağıt ipliği ve kağıt ipliğinden dokunmuş mensucat

54 Sentetik ve suni filamentler, şeritler ve benzeri sentetik ve suni dokumaya elverişli maddeler

55 Sentetik ve suni devamsız lifler

56 Vatka, keçe ve dokunmamış mensucat; özel iplikler; sicim, kordon, ip, halat ve bunlardan mamul eşya

57 Halılar ve diğer dokumaya elverişli maddelerden yer kaplamaları

58 Özel dokunmuş mensucat; tufte edilmiş dokumaya elverişli mensucat; dantela; duvar halıları; şeritçi ve kaytancı eşyası;işlemeler

59 Emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş dokumaya elverişli mensucat; dokumaya elverişli maddelerden teknik eşya

60 Örme veya kroşe eşya

61 Örme veya kroşe giyim eşyası ve aksesuarı

62 Örülmemiş veya krose olmayan giyim eşyası ve aksesuarı

63 Dokumaya elverişli maddelerden diğer hazır eşya; takımlar; kullanılmış giyim eşyası ve dokumaya elverişli maddelerden kullanılmış eşya; paçavralar

64 Ayakkabılar, getrler, tozluklar ve benzeri eşya; bunların aksamı

65 Başlıklar ve aksamı

66 Şemsiyeler, güneş şemsiyeleri, bastonlar, iskemle bastonlar, kamçılar, kırbaçlar ve bunların aksamı

67 Hazırlanmış ince ve kalın kuş tüyleri ve bunlardan eşya; yapma çiçekler; insan saçından eşya

68 Taş, alçı, çimento, amyant, mika veya benzeri maddelerden eşya

69 Seramik mamulleri

70 Cam ve cam eşya

71 Tabii veya kültür inciler, kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, kıymetli metaller, kıymetli metallerle kaplama metaller ve bunlardan mamul eşya; taklit mücevherci eşyası; metal paralar

72 Demir ve çelik

73 Demir veya çelikten eşya

74 Bakır ve bakırdan eşya

75 Nikel ve nikelden eşya

76 Aluminyum ve aluminyumdan eşya

77 (İleride kullanılmak amacıyla saklı tutulmuştur.)

78 Kurşun ve kurşundan eşya

79 Çinko ve çinkodan eşya

80 Kalay ve kalaydan eşya

81 Diğer adi metaller; sermetler; bunlardan eşya

82 Adi metallerden aletler, bıçakcı eşyası ve sofra takımları; adi metallerden bunların aksam ve parçaları

83 Adi metallerden çeşitli eşya

84 Nükleer reaktörler, kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler; bunların aksam ve parçaları

85 Elektrikli makina ve cihazlar ve bunların aksam ve parçaları; ses kaydetmeye ve kaydedilen sesi tekrar vermeye mahsus cihazlar; televizyon görüntü ve seslerinin kaydedilmesine ve kaydedilen görüntü ve sesin tekrar verilmesine mahsus cihazlar ve bunların aksam, parça ve aksesuarı

86 Demiryolu ve benzeri hatlara ait taşıtlar ve malzemeler ve bunların aksam ve parçaları; her türlü mekanik (elektro mekanik olanlar dahil) trafik sinyalizasyon cihazları

87 Motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları; bunların aksam, parça ve aksesuarı

88 Hava taşıtları, uzay taşıtları ve bunların aksam ve parçalar

89 Gemiler ve suda yüzen taşıt ve araçlar

90 Optik alet ve cihazlar, fotoğraf, sinema, ölçü, kontrol, ayar alet ve cihazları, tıbbi veya cerrahi alet ve cihazlar; bunların aksam, parça ve aksesuarı

91 Saatler ve bunların aksam ve parçaları

92 Müzik aletleri; bunların aksam, parça ve aksesuarı

93 Silahlar ve mühimmat; bunların aksam, parça ve aksesuarı

94 Mobilyalar, tıpta veya cerrahide kullanılan mobilyalar, yatak takımları ve benzeri doldurulmuş eşya; tarifenin başka yerinde belirtilmeyen veya yer almayan aydınlatma cihazları; reklam lambaları, ışıklı tabelalar, ışıklı isim plakaları ve benzerleri; prefabrik yapılar

95 Oyuncaklar, oyun ve spor malzemeleri; bunların aksam, parça ve aksesuarı

96 Çeşitli mamul eşya

97 Sanat eserleri, kolleksiyon eşyası ve antikalar

98 Özel amaçlarda kullanılmak üzere saklı tutulmuştur

99 Özel amaçlı gümrük tarife istatistik pozisyonları

Yukarıda tarife cetvelinin bölümlerini ve o bölümlere ait  2 rakamlı fasılları görebilirsiniz. 4 rakamlı Tarife Pozisyonları ise o fasıldaki sıralamayı belirtir. Yani 2105 Tarife Pozisyonunda sınıflandırılan “Dondurma ve yenilen diğer buzlar” 21. Fasılın 5. sırasında yer almaktadır. 

Tarife cetveliyle ilk kez karşılaşıyorsak; eşyamızın yerini basit evet/hayır sorularıyla bulmamız gerekecektir. Bölümler arasından eşyamıza uygun yeri bulduk. O bölümdeki 2 rakamlı fasıllar arasından seçimimizi yaptık. Ardından seçtiğimiz o fasılda yer alan 4 rakamlı Tarife pozisyonumuzu bulduk. Tarife Pozisyonları seviyesinde sınıflandırmanın ardından 6 rakamlı Tarife Alt Pozisyonları özelinde sınıflandırma yapmamız gerekecek. Burada devreye tire’ler (-) girecek. Aynı seviyedeki alt başlıklar, başında tek tire (-) işaretiyle gösterilir. Tek tireli (-) bir alt başlığın metnini yalnızca aynı başlık altındaki başka bir tek tireli(-) alt başlıkla karşılaştırmak gerekir. Eşyamızın hangi tek tireli başlıkta olduğunun tespitini yine basit evet/hayır sorularıyla tespit edeceğiz. Eşyanın tek tireli yerini bulduktan sonra, bir alt seviyedeki başlıklar arasından yani iki tirelilerden (- -) yine evet/hayır sorularıyla ilerleyeceğiz. Ardından aynı işlemi üç tireliler (- – -) için yapacağız. Çok basit bir örnekle başlayalım. 0106 tarife pozisyonunda yukarıda bahsettiklerimi uygulayalım ve güvercini bulalım.

Önce tek tireli(-) alt başlıkları kendi arasında değerlendirip güvercin için evet/hayır soruları sorarak uygun yeri buluyoruz.

– Memeliler (Güvercin Memeli midir? Hayır)

– Sürüngenler ( Güvercin sürüngen midir? Hayır)

– Kuşlar ( Güvercin kuş mudur? Evet )

– Böcekler (. . .)

– Diğerleri (. . .)

Uygun olan Tek tireli (-) yeri bulduk. Şimdi o tek tirenin yani kuşların kendi altında sınıflandırılan iki tireliler (- -) arasında eşyamıza uygun yeri bulacağız.

– – Yırtıcı Kuşlar (Evet/ Hayır)

– – Papağanımsılar (Evet / Hayır)

– – Devekuşları (Evet / Hayır)

– – Diğerleri ( Seçenekler arasında güvercine uygun bir yer olmadığı için diğerlerine gitmek zorundayız. Evet)

Son olarak ( – – ) Diğerlerinin “ alt başlıkları arasından uygun olan 3 tireli (- – -) başlığı seçiyoruz.

– – – Güvercinler ( Bir zahmet Evet)

– – – Diğerleri (. . . )

Yukarıdaki örnek tarife cetveliyle ilk kez tanışanlar içindi. Şimdi tüm yazdıklarımı toparlayarak rakamlar ve örnekler üzerinden gidelim.

Eğer herhangi GTİP’in beşinci rakamı 1 ise o eşya, ilgili tarife pozisyonundaki ilk Tire’de (-) yer almaktadır.

6601

Şemsiyeler ve güneş şemsiyeleri (bastonlu şemsiyeler, bahçe şemsiyeleri ve benzeri şemsiyeler dahil):

 6601.10.00.00.00

– Bahçe şemsiyeleri ve benzeri şemsiyeler

     
Beşinci rakam 2 ise ikinci tek tire’de yer alıyordur. (Dünya Gümrük Örgütü Beşinci hanede yer alan 1 rakamını ilerleyen dönemler için saklı tutmadıysa)

0905

Vanilya:

 0905.10.00.00.00

– Ezilmemiş ve öğütülmemiş

 0905.20.00.00.00

– Ezilmiş veya öğütülmüş

Beşinci rakam 9 ise o tarife  pozisyonunun son sırasında yer alan tek tire’de (“Diğerleri” veya “Aksam ve Parçalar”) yer alıyordur eşya.

3305

Saç müstahzarları :

 3305.10.00.00.00

– Şampuanlar

 3305.20.00.00.00

– Perma ve defrize müstahzarları

 3305.30.00.00.00

– Saç spreyleri

 3305.90

– Diğerleri :

 3305.90.00.10.00

– – Saç boyaları

 3305.90.00.90.00

– – Diğerleri

Eğer Beşinci Rakam 0 ise; Dünya Gümrük Örgütü, Harmonize Sistemde o tarife pozisyonunu alt başlıklara ayırmamıştır. Ülkeler vergi uygulamaları ya da istatistiki veriler için alt başlıklara ayırmak isterlerse bu sınıflandırmayı ilk 6 rakamdan sonra yapabilirler. Örneğin Türk Gümrük Tarife Cetvelinde 5001 Tarife Pozisyonu için tıpkı Dünya Gümrük Örgütü gibi herhangi bir alt sınıflandırılmaya gidilmemiştir.

5001.00.00.00.00Çekilmeye elverişli ipek böceği kozaları

0409 Tarife Pozisyonunu incelediğimizde; beşinci rakamın 0 olması nedeniyle Dünya Gümrük Örgütünce Armonize Sistemde alt sınıflandırılmaya gidilmediğini görüyoruz. Yedinci rakamın 0 olmasından anlıyoruz ki; AB kombine nomanklatöründe de tabii bal için alt sınıflandırılma yapılmamıştır. Türk Gümrük Tarife Cetvelinde ise Petek Bal ve Süzme bal olarak ayrı sınıflandırmaya gidilmiştir. (Bu noktada dikkate edilmelidir ki: bu ayrım vergi uygulamaları kapsamında 9. Ve 10. rakamların farklılaşması ile değil 11. ve 12. istatistik kodlarının farklılaşması ile gerçekleşmiştir.)

0409.00

Tabii bal :

 0409.00.00.00.11

– Petek bal

 0409.00.00.00.12

– Süzme bal

3303 Tarife Pozisyonu, Dünya Gümrük Örgütünce alt başlıklara ayrılmaya gerek görülmemiştir. Avrupa Birliğince ise “Parfümler” ve “Tuvalet Suları” ayrı ayrı sınıflandırılmıştır. (Tuvalet sularının uçucu yağ oranı parfüme göre daha azdır) Türk Gümrük Tarife Cetvelinde ise Avrupa Birliği ülkelerinden daha detaylı bir sınıflandırmaya gidilerek; Tuvalet Suları, “Kolonyalar” ve “Diğer tuvalet suları” olarak ayrılmıştır. 

3303.00

Parfümler ve tuvalet suları:

 3303.00.10.00.00

– Parfümler

 

– Tuvalet suları

 3303.00.90.00.11

– – Kolonyalar

 3303.00.90.00.19

– – Diğer tuvalet suları

Son olarak 0603 Tarife Pozisyonunu ele alalım. 0603 önce “Taze” ve “Diğerleri” olarak ikiye ayrılmıştır. (İlk ayrım için önce tek tire olanlara baktım.) Tazeler ise iki nokta üst üste gösterilerek (:) alt bölümlere ayrılmış ve (taze)Güller, (taze)Karanfiller vb. şeklinde ayrı ayrı sınıflandırılmıştır.

0603

Buket yapmaya elverişli veya süs amacına uygun cinsten kesme çiçekler ve çiçek tomurcukları (taze, kurutulmuş, boyanmış, ağartılmış, emprenye edilmiş veya başka şekilde hazırlanmış):

 

– Taze:

 0603.11.00.00.00

– – Güller

 0603.12.00.00.00

– – Karanfiller

 0603.13.00.00.00

– – Orkideler

 0603.14.00.00.00

– – Krizantemler

 0603.15.00.00.00

– – Zambaklar (Lilium spp.)

 0603.19

– – Diğerleri:

 0603.19.10.00.00

– – – Glayöller

 0603.19.20.00.00

– – – Düğün çiçeği

 0603.19.70.00.00

– – – Diğerleri

 0603.90.00.00.00

– Diğerleri

 
Gerek görülmemiş ancak taze güllerin de kendi aralarında sınıflandırılmasına ihtiyaç duyulsaydı; üç tire (- – – ) ile gösterilerek örneğin – – -“kırmızı olanlar” ve – –  -“beyaz olanlar” şeklinde ayrılacaktı. Her ne kadar güllerin renklerine göre farklı anlamları olduğu söylense de; anlıyoruz ki Dünya Gümrük Örgütü için bu pek de bir anlam ifade etmiyor.

Peki 0603.11 tarife alt pozisyonunda yer alan taze kırmızı gül buketinin içerisine beyaz şakayıklar ekleseydik ne olurdu? Tarife alt pozisyonumuz değişir miydi? Bu sorunun cevabı için Tarife Yorum Kuralları’nı bilmemiz gerekecek. Şuradan devam edebiliriz.

Buraya yorumunu yazabilirsin

Discover more from Umut Yiğit - Gümrük Muayene Memuru - Gümrük Tarife Cetveli ve Gümrük Mevzuatı

Subscribe now to keep reading and get access to the full archive.

Continue reading