8509 pozisyonunu anlatırken, belirli özelliklere sahip elektromekanik ev eşyalarının o pozisyonda sınıflandırıldığından bahsetmiştim. 8516 pozisyonunun 8509 pozisyonundan en temel farkı, buradaki eşyanın elektrotermik olmasıdır. Elektrotermik, elektrik enerjisi ile ısı üretimine ilişkin bir kavramdır.
Bu pozisyonun içine aldığı gruplar şunlardır:
(A) ELEKTRİKLİ ANINDA SU ISITICILAR VEYA DEPOLU SU
ISITICILAR VE DALDIRMA TİPİ ISITICILAR
(B) HERHANGİ BİR MAHALLİN VEYA TOPRAK VE BENZERİ YERLERİN ISITILMASINA
MAHSUS ELEKTRİKLİ CİHAZLAR
(C) BERBER İŞLERİ İÇİN ELEKTRO-TERMİK CİHAZLAR
VE EL KURUTMA MAKİNALARI
(D) ELEKTRİKLİ ÜTÜLER
(E) EV İŞLERİNDE KULLANILAN TÜRDEN DİĞER ELEKTRO-TERMİK CİHAZLAR
(F) ELEKTRİKLİ ISITICI REZİSTANSLARI
Bu grupları ele alırken dikkat edilmesi gereken ilk şey; (A), (B), (C), (D) ve (F) gruplarında ev işlerinde kullanıma mahsus olup olmadığına ilişkin bir ayrım olmadığı ancak E) grubunda bu durumun belirtilmesidir. Yani eşyanız ev işlerinde kullanılmaya mahsus değilse; 8516 pozisyonunda sınıflandırılması için; (A), (B), (C), (D) ve (F) gruplarına ait olması gerekir.
8516 pozisyonu elektrikle işleyen ve esas fonksiyonu ısıtma olan ev tipi cihazların büyük çoğunluğunu içine alır. Ancak, gerek fasıl notlarındaki özel istisnalar (örneğin Elektrikli battaniye gibi ısıtmalı tekstiller ya da ısıtma özelliği de olan mobilyalar) gerek diğer tarife pozisyonlarına ilişkili notlar bu pozisyonun sınırlarını çizer. Şimdi bu sınırların pratikte nasıl uygulandığına bakalım.
EŞYANIN ELEKTROTERMİK OLMASI
8516 pozisyonunda dikkat edilmesi gereken ilk şey eşyanın elektrotermik olup olmadığıdır. Bu pozisyonda sınıflandırılan eşya elektrik enerjisini ısıya dönüştürmelidir. Güneş enerjili su ısıtma sistemleri elektrikli olmadığından 8419 pozisyonunda değerlendirilir. Yine yakıtla çalışan ısıtıcılar bu pozisyona girmez. Örneğin bir gaz sobası veya mazotlu ısıtıcı 8516 kapsamında değildir.
SINIRLI SAYIDAKİ BELİRTİLENLER HARİCİNDE EV İŞLERİNDE KULLANILMAYA MAHSUS OLMASI
Yukarıda da belirttiğim gibi; bu pozisyonda sınıflandırılan ancak ev işlerinde kullanılmaya mahsus olmayan eşya sınırlı sayıda belirtilmiştir. Geri kalan eşya ev işlerinde kullanılmaya mahsus olmalıdır. Burada 8509 pozisyonundaki 20 kilogramın altında olma kriteri gibi bir kriter bulunmamaktadır. Bu nedenle eşyanın pozisyon tespiti için bir mantık yürütme gereklidir.
Ev işlerinde kullanılmaya mahsus eşyaya ilişkin değerlendirme için tıklayınız
Bir ürünün evde kullanılmak üzere imal edilip edilmediği muallak ise kullanma kılavuzundan, ambalajından, kataloğundan, kullanıldığında tek seferde yararlanacak kişi sayısından ve nihai tüketicisinin tespiti için ürünün hangi gruba yönelik reklamlarının bulunduğundan, profesyonel kullanıma özgü olup olmadığı bilgisinden faydalanılabilir. Ev tipi cihazlar genellikle kısa süreli veya aralıklı çalışacağı düşünülerek imal edilirken, ticari ve sanayi tipi cihazlar kesintisiz saatlerce çalışmak üzere tasarlanır. Örneğin ticari ve sanayi tipi cihazlarda, motorun aşırı ısınmasını engellemek amacıyla devre kesici dışında önlemler bulunmak zorundadır çünkü cihaz sürekli çalışmalıdır. Bu nedenle güçlü motor kapasitesinin yanında büyük fanlar ya da farklı sistemler bulunur. Ev tipi cihazlarda ise genellikle havanın doğal akışıyla soğuyan motor ve belki yüksek boyutlarda olmayan bir fan ihtiva eder.
Bu eşya cinslerinden bazıları pozisyon notunda belirtilmiş olup görmek için tıklayınız
(1) Mikrodalga fırınlar.
(2) Diğer fırınlar ve ocaklar, pişirme sacları, kaynatma halkaları, ızgaralar ve kızartma cihazları (örneğin, konvektör tipi, rezistans tipi, kızılötesi ışınlı, yüksek frekans endüksiyonlu ve gaz elektrikli kombine cihazlar).
(3) Kahve ve çay yapmaya mahsus cihazlar (süzücü tipte olanlar dahil).
(4) Ekmek kızartma makinaları, esas olarak ekmek için düzenlenmiş olan fakat patates gibi küçük maddeleri fırınlayabilen tost fırınları dahil.
(5) Su kaynatma kapları (kettle), saplı tencereler, tavalar, düdüklü tencereler, süt, çorba, vb.leri ısıtmaya mahsus çift yüzeyli kaplar.
(6) Krep yapıcılar.
(7) Gofret (waffle) ütüleri.
(8) Tabak ve gıda ısıtıcıları.
(9) Haşlama ve kızartma yapan kaplar (derin kızartıcılar).
(10) Kahve kavurma cihazları.
(11) Şişe ısıtıcıları.
(12) Yoğurt ve peynir yapma cihazları.
(13) Konserve yapımı için sterilize edici cihazlar.
(14) Pop-corn (patlamış mısır) cihazları
(15) Yüz kurulama cihazları ve benzerleri.
(16) Yüz derisi tedavisi için suyun buharlaştırıldığı yüz maskesi içeren yüz saunaları.
(17) El bezi ve havlu kurutma cihazları ve ısıtmalı havlu asacakları.
(18) Yatak ısıtıcıları.
(19) Elektrikli buhurdanlar ve haşarat öldürücü müstahzarların etrafa yayılmasına mahsus ısıtıcı cihazlar.
(20) Mekanik tertibatı olmayan çamaşır kazanları.
EV İŞLERİNDE KULLANILMAYA MAHUS OLMASA DA POZİSYON NOTLARINDA BELİRTİLEN GRUPLARDAN BİRİ OLMASI
8516 pozisyon metninde alt gruplar halinde belirtilen cihaz tiplerinden birine uyuyorsa ve fasıl ve pozisyon notlarında aksine bir hüküm yoksa sınıflandırma doğrudan yapılır. Örneğin bir cihaz elektrikli saç kurutma makinesi ise berber işlerinde kullanılan elektrotermik bir cihaz olduğundan tereddütsüz 8516.31 alt pozisyonuna gider; elektrikli ütü ise 8516.40 alt pozisyonundadır. Genellikle spiral şekle sokulmuş tellerden meydana ısıtıcı rezistanslar yine bu pozisyonda sınıflandırılır.
MUHTELİF TARİFE POZİSYONLARIYLA KARŞILAŞTIRILMASI
8415 - 8516
Sınıflandırma için temel kural, bir eşya farklı bir pozisyonda daha özel olarak tanımlanıyorsa eşyanın o pozisyonda sınıflandırılacağıdır. Yani; bir eşya evde kullanılıyor olsa da “EV İŞLERİNDE KULLANILAN TÜRDEN DİĞER ELEKTRO-TERMİK CİHAZLAR” tanımından daha spesifik bir tanımı olan pozisyona gidebilir.
Örneğin elektrikli su ısıtıcısı (kettle) elektrikle çalışır, suyu ısıtır, ev içindir, başka daha özel pozisyonu yoktur; dolayısıyla 8516’ya gider. Elektrikli bir fanlı ısıtıcı havayı ısıtır, ev içindir; 8516’ya gider. Elektrikli saç kurutma makinesi benzer şekilde 8516’ya gider. Bu örneklerde cihazlar 8516’nın kapsam tanımına birebir uyduğu için ek bir analiz gerekmez.
Ancak elektrikli hava nemlendiricileri veya iklimlendirme cihazları, havayı ısıtsa bile 8516 pozisyonunda değil 8415 pozisyonunda klima olarak yer alır, çünkü asıl işlevleri yalnızca ısıtma ile sınırlı değildir. 8415 pozisyonunda daha spesifik tanımı yapılmıştır.
8418 - 8516
İlgili bölüm notlarında;
“Değişik iki veya daha fazla işlem yapmak üzere tertiplenmiş diğer makinalar, tek makinadan meydana gelen makina olarak veya esas fonksiyonuna göre sınıflandırılırlar” denilmektedir. Dolayısıyla; bileşik bir makine “esas fonksiyonuna” göre sınıflandırılır; eğer esas fonksiyon belirlenemiyorsa Genel Yorum Kuralı 3(c) devreye girer. 8516 pozisyonu, diğer makine pozisyonlarıyla çakışabilecek ısıtma işlevlerine sahip olduğundan bu not önemlidir.
Örneğin bir cihaz hem soğutma hem ısıtma yapıyorsa; hangi fonksiyonun baskın olduğuna göre 8418 ya da 8516’da sınıflandırılır. Esas fonksiyon net değilse, GYK 3(c) gereği gümrük tarife pozisyon numarası büyük olana (sayısal olarak son olana) göre sınıflandırılır. Örneğin hem soğuk hem sıcak su veren bir sebil cihazında, her iki fonksiyon da eşit derece önemli olduğu için yani esas fonksiyon belirlenemediği için pozisyon numarası büyük olan 8516 pozisyonuna gidilir.
8419 - 8516
8419 pozisyonu çok kapsamlı bir pozisyondur ancak özetle bir maddenin sıcaklığını değiştirmek suretiyle işleyen makineleri kapsar. 8516 pozisyonu ile farkı ise ev işlerinde kullanılmaya mahsus olup olmadıklarında yatar. Bir eşya eğer evde kullanılmaya mahsus değilse ancak esas işlevini ısıtma ile gerçekleştiriyorsa ilk incelenmesi gereken pozisyon 8419 pozisyonudur.
Örneğin; büyük boy bir sıcak silikon tabancasının, ev tipi bir alet olmadığı ve profesyonel kullanım için tasarlandığı anlaşılıyorsa ev tipi elektrotermik cihaz sayılmayarak 8419 pozisyonunda sınıflandırılır. Benzer şekilde; fast-food restoranlarında kullanılan büyük elektrikli fritözler, endüstriyel waffle makineleri 8419 pozisyonunun eşyasıdır.
Bununla birlikte; ısı pompası ile birlikte kullanılan su ısıtıcıları evde kullanılmaya mahsus olsa da 8419 pozisyonunda sınıflandırılır. Çünkü ısı pompasında suyu ısıtan elektrik değildir, elektriğin suyun ısınmasında dolaylı bir rolü vardır. Klasik buzdolaplarının çalışma prensibini düşünün: basitçe özetlersek dolabın içindeki ısı içeriden alıp dışarı atılır. Isı pompasının çalışması ise tam tersi işlemektedir. Dış ortamdan ısı alınıp daha yüksek sıcaklığa dönüştürülür.
8509 - 8516
İki tarife elektromekanik ve elektrotermik olarak ayrılır. Bu bakımdan fark barizdir. Peki bir cihaz elektrikli çalışırken hem mekanik hem termik unsuru da barındırıyorsa?
Dünya gümrük örgütünün muhtelif sınıflandırma kararlarına ilişkin yazımda da değerlendirdiğim elektrikli ev tipi ekmek yapma makinesini ele alalım.
Ekmek kabının, çıkarılabilir yoğurma bıçagına mahsus, makinenin içine yerleştirildiğinde elektrik motoruna bağlanan döner bir mili vardır. Kap bölgesini çevreleyen elektrikli ısıtıcılar hamuru yapmak için malzemeyi uygun bir sıcaklıkta ısıtmak, kabarırken hamuru doğru sıcaklıkta tutmak ve ekmeği pişirmek için kullanılır. Makinenin, yoğurma ve pişirme için ve sadece yoğurmak için (makinenin üstündeki kontrol panelinden işletilen) otomatik programları vardır. Sonraki durumda, hazırlanan hamur başka bir cihazda pişirilmek için dışarı alınabilir.
Dolayısıyla hamur yoğurma işlevi için 8509, o hamuru pişirmek için ise 8516 pozisyonuna gidilebilir. Söz konusu cihazdaki hamur yoğurma işlevi, yalnızca cihazdaki ekmek yapma sürecinin bir aşaması olmadığı anlaşılıyor. Çünkü sadece hamur yoğurup o sonrasında hamuru cihazdan alabileceğiniz programlar da mevcut. Bu açıdan eşyanın esas fonksiyonu belirlenemediği için pozisyonu sayısal olarak yüksek olan 8516 pozisyonuna gidilir.
Bu bakımdan; bir eşyanın elektrotermik ve elektromekanik unsurları birlikte barındırması durumunda; önce eşyanın esas fonksiyonu belirlenmeli, eğer fonksiyonlardan biri diğerine üstünlük kuramıyorsa Genel Yorum Kuralı 3(c) kapsamında 8516 pozisyonuna gidilmelidir.
8512 - 8516
8512 pozisyonu, motorIu taşıtIarda, bisikletlerde veya motosikletIerde kuIIanıIan türden elektrikIi aydınIatma veya işaret cihazları, cam siliciler, buzIanma veya buğulanmayı önIeyici tertibatı içine almaktadır.
8516 pozisyonu ise; gerek bu pozisyonda gerekse tarifenin diğer pozisyonlarında yer alan elektrikle ısıtılan cihazlarda kullanılan ısıtıcı rezistansların tamamını kapsar. Isıtıcı rezistanslar, belirli bir makina ve cihazda kullanılmak amacıyla özel olarak imal edilmiş bulunsalar dahi burada yer alır ancak bunların izole edici basit mesnetlerden ve elektrik bağlantılarından ayrı bir aksam ile bileşik olanları, tümüyle söz konusu makine ve cihazların aksamı olarak sınıflandırılır. (örneğin, ütüler için rezistanslı plakalar, elektrik fırınları için plakalar)
Bununla birlikte; yukarıdaki duruma uymasa da; yani ayrı bir aksam ile bileşik olmasa da; ön ya da arka cama takılı rezistans telinden oluşan buzlanma ve buğulanmayı önleyici cihazlar 8512 pozisyonunda yer alır.
