Bir eşyanın ithalatı ile serbest dolaşıma girişi birbirinden farklı kavramlardır. İthalat, yurt dışından satın alınarak gümrük bölgesine getirilen eşyanın gümrük idareleri tarafından ilgilisine(alıcısına) teslimini, dolayısıyla eşyanın gümrük bölgesinde kullanımını içerir. Bu kullanım esnasında eşyanın gümrük statüsü yani serbest dolaşımda olup olmadığı; eşyanın eşyaya uygulanan gümrük rejimi ile ilgilidir. Dolayısıyla; ithalat, eşyanın gümrük statüsü ve gümrük bölgesi içinde kullanımı açısından geçici ya da kesin (kati) şekilde adlandırılır.
Eşyanın gümrük bölgesinde, geçici olarak alıcısının kullanımına sunulması; farklı gümrük rejimleriyle gerçekleşebilir.
Örneğin Gümrük Kanununa göre; Geçici ithalat rejimi:
Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına olanak sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir.
Benzer şekilde; Dahilde İşleme Rejimi aşağıdaki şekilde açıklanmıştır:
Serbest dolaşımda olmayan eşya, işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesinden yeniden ihraç edilmesi amacıyla, gümrük vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın ve vergileri teminata bağlanmak suretiyle, dahilde işleme rejimi kapsamında geçici olarak ithal edilebilir.
Bu noktada bir kavrama daha dikkat edilmelidir: Gümrük Yükümlülüğü, yükümlünün gümrük vergilerini ödeme zorunluluğudur. Yukarıda belirtilen ve geçici olarak ithal edilen eşya için alıcısına tesliminde bir gümrük yükümlülüğü başlamamıştır. (kısmi muafiyet suretiyle geçici ithal edilen eşyaya verilen süre kapsamında; her ay için toplam ithalat vergilerinin %3’ü alınır. Bu nedenle kısmı muafiyet için de vergilerin ödenmesi zorunlu olduğu için beyanname tescil tarihinde gümrük yükümlülüğü başlarken tam muafiyetle geçici ithalatta yükümlülük başlamaz)
Bununla birlikte; geçici ithal edilen eşyada, rejimin uygulanmasından doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ya da eşyanın kati ithalatının gerçekleştirilmesinin talep edildiğinde gümrük yükümlülüğü doğmaktadır. (Gümrük yükümlülüğünün başlaması ve gümrük yükümlülüğünün doğması kavramları yukarıda anlattığım şekilde ele alınır. Uygulanan gümrük rejiminin doğası gereği, eşyanın vergilerin bir bölümünün ya da tamamının ödemenmesi zorunluysa, bu rejimin uygulanmasıyla birlikte gümrük yükümlülüğü başlar. Ancak uygulanan gümrük rejiminin doğası gereği vergilerin bir bölümünün ya da tamamının ödenmesi gerekmiyorken, bu vergilerin ödenmesini zorunlu kılacak bir durum gerçekleştiğinde gümrük yükümlüsü doğmuş kabul edilir)
Eşyanın ithalat vergilerinin tahsil edilerek alıcısına kesin olarak teslim edilmesi ve alıcısının gümrük bölgesinde eşyayı serbestçe kullanması; yani eşyanın kati ithalatı ise bu yazımızın esas konusu olan Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi ile mümkün olabilmektedir.
Serbest Dolaşım, eşyanın gümrük işlemleri açısından statüsünü belirtir. Tümüyle Türkiye Gümrük Bölgesinde elde edilen eşya ile Türkiye Gümrük Bölgesi dışındaki ülke veya topraklardan getirilen ve serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutularak ithal edilen eşya, gümrük işlemleri açısından serbest dolaşımdaki eşyadır.
Yani hali hazırda ülkemizde elde edilen, üretilen eşya zaten serbest dolaşımdadır. Gümrük Kanunun 74. Maddesine istinaden; Türkiye Gümrük Bölgesi dışından gümrük bölgemize gelen eşyanın serbest dolaşıma girişi ise;
–Varsa ticaret politikası önlemlerinin uygulanması,
–Varsa eşyanın ithali için öngörülen diğer işlemlerin tamamlanması (örneğin farklı bakanlıklarca yürütülen ürün güvenliği denetimi tebliğinde öngörülen işlemler)
–kanunen ödenmesi gereken vergilerin tahsiliyle gerçekleşir.
Serbest Dolaşıma Girişin “kati ithalat” olarak adlandırıldığını belirtmiştim.
40 ile başlayan rejim kodu ile muafiyete tabi olmadan,
42 ile başlayan rejim kodu ile muafiyete tabi olarak,
61, 63, 65 ve 67 ile başlayan rejim kodlarıyla ise geçici olarak ihraç edilen eşyanın yeniden ithalatı kapsamında serbest dolaşıma girer.
Serbest Dolaşıma Girişe ilişkin diğer detayları; önemli gördüğüm bazı gümrük rejimleri kapsamında anlatarak ele aldım. Aşağıdaki yazılara tıklayarak ulaşabilirsiniz.
4000 Daha önce bir rejime tabi tutulmamış eşyanın muafiyete tabi olmadan serbest dolaşıma girişidir.
4071 Gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerler dahil olmak üzere gümrük antrepo rejimine tabi tutulan serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın muafiyete tabi olmadan serbest dolaşıma girişidir.
İlerleyen süreçte; serbest dolaşıma giriş beyannamesinde yer alan kıymet, menşe gibi vergilendirmeyi etkileyen unsurlarından ve vergi türlerinden bahsedeceğim.
